İşveren brüt ücreti yıl boyunca değiştirmediği halde ele geçen tutar düşebilir. Sebep zamların geri alınması değildir. Gelir vergisi, yılbaşından beri biriken matrah üzerinden artan oranlı alınır. Ocakta %15’lik dilimde olan bir ücret, sonbaharda %20 veya %27’lik dilime taşınmış olabilir.
50.000 TL brüt örnek
Normal çalışanda işçi primi her ay aynıdır: SGK 7.000 TL, işsizlik 500 TL. Damga vergisi de 128,80 TL’de sabit kalır. Değişen tek kalem gelir vergisidir. Aylık matrah 42.500 TL’dir ve işe ocakta başlandığı varsayılır.
| Ay | Gelir vergisi | Net |
|---|---|---|
| Ocak | 2.163,68 TL | 40.207,52 TL |
| Temmuz | 3.962,25 TL | 38.408,95 TL |
| Ağustos | 2.884,90 TL | 39.486,30 TL |
| Ekim | 4.634,90 TL | 37.736,30 TL |
Ocakta vergi %15’tir ve istisna 4.211,33 TL’dir. Temmuzda çalışanın kendi matrahı çoktan %20 dilimindedir; istisna ise asgari ücretlinin temmuz geçiş ayı olduğu için henüz 4.537,75 TL’dir. Bu yüzden temmuz kesintisi ağustostan yüksektir. Ağustosta asgari ücret istisnası 5.615,10 TL’ye çıkar ve net kısmen toparlanır. Ekimde birikmiş matrah 400.000 TL’yi aşar, ayın bir kısmı %27 olur ve net yılın en düşük aylarından birine iner.
Asgari ücrette bu düşüş görünmez
Brüt 33.030 TL’de ödenecek gelir vergisi on iki ay sıfırdır. İstisna, asgari ücretlinin kendi vergisini tamamen karşılar. Net 28.075,50 TL sabit kalır. Düşüş, ancak istisnanın üstünde vergi doğuran ücretlerde ortaya çıkar.
Yılın ortasında işe başlamak birikmiş matrahı sıfırlar. Ekimde işe başlayan kişi, ocaktan beri çalışan kişiyle aynı brütte daha düşük bir dilimden vergi öder. Hesap aracındaki işe başlama ayı bu farkı ayırır. İstisna tutarı ise takvim ayına bağlıdır; çalışanın ilk iş gününe göre yeniden açılmaz.